Tiểu thuyết Martin Eden
16/03/2013
Đây có thể nói là tác phẩm xuất sắc nhất của Jack London. Hình ảnh của Martin Eden trong đó cũng là hình ảnh của tác giả trong cuộc hành trình từ một gã thuỷ thủ thô kệch để trở thành một nhà văn nổi tiếng. Một tham vọng vươn tới thế giới thượng lưu, nỗ lực, tài năng, và nỗi thất vọng sâu sắc khi nhận ra bản chất thật sự của cuộc sống hào nhoáng ấy. Chán chường với thế giới của lũ lợn tư sản, buồn nôn trước vinh quang và danh vọng từng mơ ước nay đã đạt được, nhưng cũng không thể quay về được với những người bạn cần lao, Martin chỉ còn một lựa chọn duy nhất... Thật buồn là chính Jack London cũng đi đến kết cục như vậy, chỉ khác là với một liều morphin... Tác phẩm mang đến cho độc giả nhiều điều phải suy ngẫm, một trong số đó là những suy ngẫm về những giá trị đích thực trong cuộc sống, đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng bắt mắt và cám dỗ. Sự cuốn hút của tác phẩm còn ở những đoạn tranh luận, trình bày về các quan điểm triết học và giọng văn hài hước của tác giả...

 Martin là một anh chàng thủy thủ trẻ tuổi xuất thân từ tầng lớp lao động cùng khổ trong xã hội tư bản Mỹ. Sự tiếp xúc đầu tiên với giai cấp tư sản đã mang lại cho Martin niềm say mê với tri thức và tham vọng lớn lao là có thể trở thành một trong những con người mà vẻ đẹp luôn toát ra từ cả nội tâm cho đến hình thức bên ngoài.

 

Với việc học lại ngữ pháp và tích lũy vốn từ vựng, Martin đã bắt đầu từ con số không trên con đường mình lựa chọn. Anh tin rằng mình có thể thành công trên con đường sáng tác với một tâm hồn nhạy cảm, óc quan sát tinh tế, sâu sắc và những kinh nghiệm có được trong cuộc sống thực của mình.

Sự nỗ lực của Martin trong việc tĩch lũy kiến thức được Jack miêu tả lại thật ấn tượng: “… Chuông đồng hồ báo thức réo lên, giật Martin ra khỏi giấc ngủ, đột ngột đến nỗi có thể làm một người có thể chất yếu hơn phải nhức đầu. Tuy ngủ say, gã vẫn tỉnh dậy ngay như một con mèo; và gã trở dậy một cách hăm hở, sung sướng vì năm giờ đồng hồ vô tri giác đã qua đi. Gã ghét trạng thái quên lãng hoàn toàn của giấc ngủ. Có rất nhiều việc phải làm, rất nhiều cái của cuộc sống cần phải sống. Gã căm ghét giấc ngủ đã lấy đi của gã từng giây phút của cuộc sống, và trước khi cái đồng hồ ngừng tiếng rung lanh lảnh của nó, gã đã vục đầu vào chậu rửa mặt, run lên trong làn nước lạnh thấm vào da thịt. ..”

 

Nếu như Bớtlơ phấn đấu vươn lên trong cuộc sống để có thể có được sự thành đạt trong công việc và một khoản tiền kha khá trong nhà băng ( và cái giá phải trả là không còn biết đến những niềm vui bình thường của cuộc sống nữa) thì Martin mong muốn việc biến các tác phẩm của mình thành vàng sẽ cho anh sự nổi tiếng và một địa vị xã hội xứng đáng với người con gái mà anh yêu. Rútthơ là nàng thơ của anh và tình yêu là cái đẹp tuyệt diệu nhất của cuộc sống.

 

Tuy nhiên, Martin lại là kẻ cô đơn trong cuộc hành trình của mình. Những người cùng tầng lớp với anh lên án anh bởi với họ việc có một công ăn việc làm cụ thể là điều quan trọng. Họ không hiểu hoặc không có khả năng nhận biết Martin đang phải lao động cực nhọc đến thế nào. Martin có thể thông cảm điều đó vì hơn ai hết anh hiểu sự khó khăn vất vả và lao động cực nhọc đã bóp nghẹt đời sống tinh thần của họ trong những thời kỳ anh phải xa rời học vấn để kiếm tiền tích lũy. “…Ngày chủ nhật này của Martin lại giống ngày chủ nhật tuần trước. Gã ngủ dưới bóng mát của hàng cây, vật lộn với tờ báo không mục đích, nằm ngửa hàng giờ liền không làm gì, không nghĩ gì hết. Gã choáng váng quá không còn nghĩ gì được nữa, tuy gã không bằng lòng với mình. Gã tự ghê tởm mình, dường như gã đã làm một việc gì sa đọa, dơ bẩn từ trong tâm hồn. Tất cả những điều thần thánh trong con người gã bị xóa sạch đi rồi. Sự thôi thúc của tham vọng đã chùn bước, gã không còn sức sống để cảm thấy sự thôi thúc ấy nữa. Gã đã chết rồi. Gã là một con vật, một con vật chỉ biết làm việc. Gã không còn thấy vẻ đẹp trong ánh nắng luồn qua những đám lá xanh, mà cũng không còn thấy vòm trời xanh ngăn ngắt đang thì thào như những ngày xưa cũ, nhắc nhủ gã đến cái bao la của vũ trụ, những điều thần bí đang run lên chờ đợi được khám phá. Cuộc sống buồn nản và ngu ngốc không thể nào tha thứ được, hương vị của nó đắng chat trong miệng gã. Một tấm màn đen giăng qua tấm gương của cặp mắt nhìn nội tâm của gã và trí tưởng tượng nằm liệt trong căn phòng bệnh nhân tăm tối, nơi không một tia sáng nào lọt vào được. Gã thèm được như Jô, lê bước xuống phố phá phách để cho sâu rượu gậm nhấm trí óc, để say sưa một cách chán chường với những mùi vị chán chường, uống túy lúy, uống không còn biết gì trời đất, quên đi cái buổi sáng thứ hai và cả một tuần lễ lao khổ kinh khủng sắp tới…”. Và điều đau đớn, đáng thất vọng nhất của Martin là Rútthơ không tin anh. Nàng không những không ủng hộ mà cũng luôn thúc giục và đòi hỏi Martin đi tìm một công việc cụ thể. Vậy mà Martin làm tất cả vì nàng, người con gái có vẻ đẹp tri thức khác biệt với những cô gái khác cùng tầng lớp với anh.

 

Trong cuộc hành trình cô độc của Martin, chỉ có duy nhất Brixenđơn là người hiểu và chia sẻ với anh tất cả những gì mà anh ta có trong quãng thời gian ngắn ngủi của mình. Sống trong tầng lớp thượng lưu, hiểu rõ nó, Brixenđơn nói với Martin: “…hãy yêu cái đẹp, vì cái đẹp, hãy để mặc các tờ tạp chí đấy, hãy quay trở về với những con tàu, với biển cả của cậu…cậu cần gì trong cái thành phố ốm yếu thối nát của con người. Mỗi ngày cậu lãng phí ở những nơi đó là cậu tự cắt cổ mình, đem đánh đĩ cái đẹp vì nhu cầu của các tạp chí. ..cậu có được tiếng tăm đi nữa thì cũng chỉ là liều thuốc độc cho cậu mà thôi…cậu quá đơn giản, quá chân thực, quá duy lý… tớ mong rằng cậu không bao giờ bán một dòng thơ nào cho các tạp chí. Cái đẹp là người thầy duy nhất để phụng sự …không phải là thành công trong công việc mới tìm thấy niềm vui, mà niềm vui ở ngay chính trong công việc làm

đó…”.

 

Và chỉ đến khi Brixenđơn chết, cùng với cái cách mà công chúng đón nhận tác phẩm lớn của anh, cộng với sự đổ vỡ trong tình yêu mới khiến Martin thực sự sụp đổ. Anh thực sự hiểu ra mình đã đánh cược vào một ván bài quá nhiều và quá lớn, và mặc dù thắng, phần thưởng lại chẳng có giá trị gì. Martin không còn đủ sức để nhặt nhạnh những mảnh vỡ tiếp tục cuộc sống hay quay trở về thế giới ngày xưa của anh được nữa. “… gã đã chìm sâu quá rồi… gã hình như trôi nổi một cách biếng nhác trong một biển cả của một giấc mơ. Những màu sắc, những ánh sáng bao quanh gã, tắm gã, tràn ngập con người gã… và đâu đây dưới tận đáy sâu, gã rơi xuống nơi tăm tối. Gã chỉ biết có thế. Gã đã rơi xuống nơi tăm tối rồi. Và lúc gã biết điều đó cũng là lúc mà gã ngừng biết.”

Đọc tiểu thuyết Martin Eden online