Nhà văn Chu Lai - Tình yêu và cuộc chiến
Nguồn tin Với Chu Lai, tình yêu làm nên sự lãng mạn của cuộc chiến. Ông nhận ra tính nhân văn cao cả ở trong tình cảm tưởng như rất đời thường đó

 Ông là con trai của nhà viết kịch Học Phi. Trong chiến tranh Việt Nam ông công tác trong đoàn kịch nói Tổng cục Chính trị rồi trở thành chiến sĩ đặc công hoạt động trong vùng Sài Gòn. Sau1973, ông về làm trợ lý tuyên huấn Quân khu 7. Đến cuối năm 1974 ông tham dự trại sáng tácvăn học Tổng cục Chính trị và sau đó học tại Trường Viết văn Nguyễn Du khóa 1. Sau khi tốt nghiệp, ông biên tập và sáng tác cho Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Nhà văn Chu Lai còn viết một số kịch bản sân khấu, kịch bản phim và tham gia đóng phim.


Mấy chục năm hòa vào nhịp đập của cơ chế thị trường, nhưng dường như tác giả của “Ăn mày dĩ vãng” vẫn giữ nguyên vẹn khuôn hình xù xì, bụi bặm, y như người lính đặc công năm nào vừa bước ra từ cánh rừng Sác, phải lấy tay che mắt bởi thứ ánh nắng của Sài Gòn ngày giải phóng. Chỉ có khác là bây giờ, trông ông có vẻ mệt mỏi hơn.

Người lính là thế

Nhà văn bảo, 36 năm cầm bút sau sức nặng của 10 năm cầm súng, cũng… chẳng nhẹ được hơn. Có những kỷ niệm mà chỉ cần nhắm mắt vào là nó lại hiện hữu, khiến ông day dứt, khắc khoải. Ngày đó, tất cả người lính đều khoác trên mình một tâm hồn hảo hán, ra đi không hẹn ngày trở về. Chu Lai cũng vậy, bỏ lại “thánh đường” sân khấu, bỏ cả ĐH Quân y ở cầu Tó, bỏ sau lưng một vài mối tình thôn nữ…, để lên đường. Và có một khí lực tự trọng của chàng trai Hà Nội không chịu đầu hàng, trở thành một người cầm súng cho đến khi đất nước hoàn toàn giải phóng 30/4/1975. Mầm mống văn chương len lỏi, ngọ nguậy trong ông cũng từ những năm tháng nếm mật nằm gai của cuộc chiến ấy.

Chu Lai viết như để tự sự với chính mình. Tự sự về chiến tranh. Nó trần trụi đến khôn cùng mà cũng lãng mạn đến khôn cùng. Hai yếu tố đó hòa quyện vào nhau, tăng sinh khí và sinh lực để ông bước tiếp. Và hơn nữa, ông viết để giãi bày, giãi bày cái bực dọc, u uất. Mà lạ lắm, càng u uất, càng giằng xé, càng vật vã, thì hơi văn, khí văn trong tác phẩm của ông càng có hồn hơn.

 Nhà văn Chu Lai thâm trầm: “Sợ nhất là văn chương cứ đuỗn đệt ra như cơm nguội phơi ba nắng, cái đáng sợ hơn là anh nhà văn luôn tự hài lòng với mình, vợ đẹp con khôn, tiền bạc rủng rỉnh, tối vắt chân ngồi xem ti vi, xỉa răng cành cạch, hết ti vi bật máy lạnh đi nằm, không thao thức, không mộng mị, sáng ra thấy cuộc sống chỗ nào cũng cứ đẹp tươi, sáng sủa. Tức là anh đánh mất năng lực giao cảm với nỗi đau của cộng đồng, tức là anh là một kẻ vô cảm”

Tình yêu làm nên sự lãng mạn của cuộc chiến

 

Có lẽ chính vì cái sự “không vô cảm” ấy, mà Chu Lai được “phong” danh hiệu… người đàn ông đa tình. Rồi khối người còn đồn thổi, trong 10 năm cầm súng, mỗi cuộc hành quân mới, ông lại nảy sinh một mối tình. Nhưng ông chỉ cười, bảo rằng thấp thoáng thôi, vì “trai Hà thành vốn lãng mạn ý mà”.

Chu Lai kể, hồi đó, ông mới 21 tuổi, chạy như ngựa trên quãng đường hành quân của trận chiến đấu mới. Cứ mỗi đêm ở lại nơi có phụ nữ, trong ông lại có một chút thấp thoáng gì đó của tình yêu. Ông bảo, nhớ nhất là hình ảnh cô bác sĩ cùng hành quân những ngày đầu tiên. Hồi ấy, sau 30 ngày hành quân, ông đã bị một trận sốt rét khủng khiếp. Nếu không có hình ảnh bắp chân cô gái quân y đi theo đoàn cứ xanh dần theo màu lá rừng vì thiếu chất, lấm tấm những giọt mồ hôi, thì có lẽ ông đã quay trở lại hậu phương. Nhưng ông vẫn quyết đi tiếp, chỉ mong để đuổi kịp được đơn vị mình, để được hành quân cùng người con gái đó. Nhưng đến khi đuổi kịp thì cô gái quân y nọ đã rẽ về miền Trung, không còn cùng hành quân nữa. Cái cảm giác tan nát trong lòng, khi biết tin ấy, đến tận bây giờ vẫn khiến ông khắc khoải khôn nguôi.

Nhà văn cho rằng, chỉ có tình yêu mới làm nên sự lãng mạn của cuộc chiến, chứ không thể là trong cái tâm trạng len lỏi trong rừng rậm bị muỗi đốt đến sốt rét ác tính, nhìn thấy lá vàng rơi… mà lãng mạn được. Nhưng chỉ là tình yêu thôi, chứ không phải tình dục, vì nói như vậy sẽ làm tổn thương những người phụ nữ đã hết mình cho cuộc chiến.

Thực lòng Chu Lai rất ngưỡng mộ những cô gái quân y, giao liên ông từng gặp ở mỗi cuộc hành quân. Không phải họ có chút gì để lòng với chàng trai Hà thành, mà vì ông nhận ra tính nhân văn cao cả ở trong tình cảm tưởng như rất đời thường đó. Đó là sự dâng hiến cho người lính ra chiến trận có thể không bao giờ còn quay trở về. Tình cảm đó là chỗ dựa, là điểm tựa tinh thần cho ông làm người lính cầm súng suốt mười năm. Và ông cũng vỡ ra một mảng văn chương từ những người phụ nữ, từ những mối tình rất đỗi nhân văn từ cuộc chiến tranh khốc liệt ấy. Nên trong tác phẩm nào của Chu Lai sau chiến tranh, hình ảnh phụ nữ đều trở thành nhân vật chính. Họ rất đáng được ngợi ca và tôn vinh.

Chu Lai là thế, lúc nào cũng nồng nàn ngay cả khi cô đơn, lúc nào cũng lạc quan ngay cả khi đang chán ghét mọi thứ. Như ông thường nói, trái tim vẫn đập những nhịp đập khao khát yêu thương, nhưng hình hài bây giờ thì “ọp ẹp” mất rồi. Nhưng khi nó “ọp ẹp” thì chính là lúc nó đang chuẩn bị đập những nhịp đập tráng kiện nhất.

Một số tác phẩm:

 

Tiểu thuyết

Nắng đồng bằng (1978)

Đêm tháng hai (1979)

Sông xa (1986)

Gió không thổi từ biển (1984)

Vòng tròn bội bạc (1987)

Bãi bờ hoang lạnh (1990)

Ăn mày dĩ vãng (1991)

Phố (1992)

Ba lần và một lần (1999)

Cuộc đời dài lắm (2001)

Chỉ còn một lần (2006)

Truyện

Vùng đất xa xăm (1981)

Truyện ngắn

Người im lặng (1976)

Đôi ngả thời gian (1979)

Phố nhà binh (1992)

Thể loại khác

Út Ten (1983)

Nhà lao cây dừa (1992)

Kịch bản sân khấu và kịch bản phim

Hà Nội đêm trở gió

Người Hà Nội (chuyển thể từ tác phẩm Phố)

Người mẹ tự cháy

Người đi tìm dĩ vãng

Hà Nội 12 ngày đêm

 

Giải thưởng

 

Giải thưởng Hội đồng Văn học chiến tranh Cách mạng và lực lượng vũ trang (Hội Nhà văn) cho quyển tiểu thuyết Ăn mày dĩ vãng (1993);

Giải thưởng Văn học Bộ quốc phòng 1994;

Giải thưởng tiểu thuyết Nhà xuất bản Hà Nội với tiểu thuyết Phố 1993;

Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật 2007.

2993 lượt xem.
  
  Đọc nhiều nhất Minimize
Nét đặc sắc trong tiểu thuyết của Y.Kawabata
(21/02/2013)Một số thủ pháp nghệ thuật đặc sắc khi xây dựng biểu tượng trong tiểu thuyết của Y.Kawabata(Qua khảo sát bộ ba tác phẩm đoạt giải Nobel: Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô)
Xem tiep..
Hector Malot - Nhà văn của thiếu nhi
Chắc hẳn không ít khi lớn lên vẫn còn bị ảnh hưởng ít nhiều bởi những tác phẩm giàu tính giáo dục và nhân văn của Hector Malot như Không Gia Đình, Trong Gia Đình...
Xem tiep..
Fifty Shades of Grey - Tiểu thuyết tình cảm & Sex đang gây sốt trên thế giới
Fifty Shades of Grey, một câu chuyện lãng mạn gợi tình pha những cảnh ác-thống dâm, đang trên đà phá vỡ mọi kỷ lục với lượng sách bán ra đã đạt gần 40 triệu cuốn ở Anh.
Xem tiep..
Mario Puzo và tiểu thuyết mafia
Mario Gianluigi Puzo (15 tháng 10, 1920 – 2 tháng 7, 1999) là một nhà văn, nhà biên kịch người Mỹ, được biết đến với những tiểu thuyết về Mafia, đặc biệt là Bố già (1969), mà sau này ông đồng chuyển thể thành một bộ phim cùng với Francis Ford Coppola. Ông đã giành được Giải Oscar cho kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất vào giữa những năm 1972 và 1974
Xem tiep..
Trăm năm cô đơn
Gabriel Garcia Marquez đã viết nên một “cáo trạng” thông qua đó thể hiện lời tiên tri, cảnh tỉnh về các hủ tục lạc hậu, tội ác chiến tranh, chạy trốn, và sự tồn vong của xã hội. Sâu xa hơn nữa ở một phương diện khác, “Trăm năm cô đơn” của Marquez còn gửi tới chúng ta một thông điệp lên án sự suy đồi đạo đức con người xoay quanh vấn đề loạn luân.
Xem tiep..
Thành Phố chết - I am legend
Tiểu thuyết 'Thành phố chết' của Richard Matheson có thể khiến độc giả rùng mình vì nỗi sợ chết kinh khủng rình rập; và cũng có thể khiến người ta nghẹn ngào với khát vọng sống mãnh liệt bên trong con người.
Xem tiep..